Suriyeli Göçmenlerin Türk Vatandaşlığı Hakkındaki Görüş ve Beklentileri

Emrullah TÜRK

Özet


Suriye’de yıllardır süren savaş, son yılların en büyük insani krizlerinden birine dönüşmüş vaziyettedir.  Savaştan dolayı zorunlu kitlesel göçe maruz kalan Suriyelilerin çoğunluğu Türkiye’ye yönelmektedir. Türkiye, coğrafi konumu itibariyle düzensiz göç hareketlerinde bir çekim merkezi haline dönüşebilme riskinden dolayı 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme’yi (Cenevre sözleşmesi) “coğrafi çekince/kısıt” şartıyla kabul etmekte ve dolayısıyla topraklarına yönelen 3,7 milyon Suriyeliyi geçici koruma statüsü altında değerlendirmektedir. Ayrıca hükmetler, yıllar içinde sayıları hızla artan Suriyeli göçmenlerin uyum sürecini hızlandırmak için farklı alanlarda kamu politikalarını hayata geçirmektedir. Eğitim, sağlık ve istihdam gibi alanlardaki düzenlemelerin yanı sıra Türk vatandaşlığına geçirilme ile ilgili tartışmalar son dönemde uygulanan göç politikasının sonuçlarındandır.

Suriyelilerin “misafir” ya da “geçici” olma hallerinin “kalıcılığa” dönüşme aşamasını temsil eden vatandaşlık verme/kazanma konusu son zamanlardaki en önemli tartışmalardandır. Suriyeli göçmenlere dair  vatandaşlık tartışmaları zaman zaman alevleniyor olsa da Geçici  Koruma Yönetmeliğinin 25. maddesi, Suriyeli göçmenlerin Türkiye’de aldıkları ikamet izin süreleri 5 yılı geçmiş olsa da Türk vatandaşlığına başvuru için bir dayanak olarak kullanılamayacağını göstermektedir. Bu konuyla alakalı olarak yapılan bazı araştırmalarda ev sahibi konumunda olanların çoğunun Suriyeli göçmenlere vatandaşlık verilmesine sıcak bakmadığı görülmektedir. Ancak bu tartışmanın bir diğer tarafı olan Suriyeli göçmenlerin vatandaşlık kazanma konusunda ne düşündüklerinin açığa çıkarılması da önem arz etmektedir. 

Bu çalışma, nitel araştırma kapsamında 20 Suriyeli göçmen ile yapılan derinlemesine mülakatlardan elde edilen verilere dayanmaktadır. Çalışmada, Suriyeli göçmenlerin vatandaşlık kazanma taleplerinin olup olmadığı gerekçeleriyle birlikte incelenmiştir. Ayrıca Suriyelilerin misafirlik ve gelecek beklentilerine dair görüşlerine de yer verilmiştir. Suriye’den kitlesel akının başladığı ilk yıllarda öncelikli beklentiler temel ihtiyaçlarının karşılanması noktasında yoğunlaşırken, son yıllarda bu beklentilerin farklılaştığı görülmektedir. Göçmenlerin beklentileri çalışma hakkı, seyahat hakkı, mülkiyet hakkı gibi temel vatandaşlık haklarını elde etmeye yönelik taleplere bırakmıştır. Araştırma bulgularına göre Suriyeli göçmenlerin çoğu “misafir” olarak görülüyor olmaktan rahatsızlık duymadıkları ve Türk vatandaşlığı kazanmaya sıcak baktıkları sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca, Türkiye’nin ulusal ve uluslararası siyasi arenada Suriye savaşının yarattığı olumsuz sonuçları, temel insan hakları ölçeğinde ele alarak kendi lehine nasıl çevirebileceğine dair çözüm önerilerine de yer verilmektedir.


Anahtar Kelimeler


Göç, Suriyeli göçmenler, Türk Vatandaşlığı, Uyum Süreci

Tam Metin:

PDF

Referanslar


AFAD (2017). Türkiye’deki Suriyelilerin Demografik Görünümü, Yaşam Koşulları ve Gelecek Beklentilerine Yönelik Saha Araştırması, Ankara.

Akçadağ, E. (2012). “Yasa Dışı Göç ve Türkiye”, Bilgesam Yayınları, Rapor No: 42, http://www.bilgesam.org/images/dokumanlar/0-96-2014032653yasadisigocveturkiye.pdf (Erişim Tarihi: 05. 08. 2019)

Amman, M. T. & Altındiş, E (2019). İstanbul’da Yaşayan Geçici Koruma Statüsündeki Suriyelilerin Türk Vatandaşlığına İlişkin Görüşleri, Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (The Journal of Social and Cultural Studies) Cilt: 5, Sayı: 9, Yıl: 2019, ss. 1-20

Apak, H. (2015). Suriyeli Göçmenlerin Gelecek Beklentileri: Mardin Örneği, Birey ve Toplum Dergisi, 2015/5:9 https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/307119 (Erişim Tarihi: 07.08.2019)

Aybay, R. (2008). Vatandaşlık Hukuku, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul,

Baylis, J.S., Smith, S & Owens, P. (2017). The Globalization of World Politics: An Introduction to International Relations, Seventh Ed. Oxford University Press, England.

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği & İçişleri Bakanlığı (2005). İltica ve Göç Mevzuatı, Ankara: BM Mülteciler Yüksek Komiserliği ve İçişleri Bakanlığı Yayını, Ankara.

Brubaker, W.R. (1992). Citizenship and Nationhood in France and Germany, Harvard UniversityPress, Cambridge.

Erdoğan, M.M., (2014). “Türkiye’deki Suriyeliler: Toplumsal Kabul ve Uyum Araştırması”, Hacettepe Üniversitesi Göç ve Siyaset Araştırmaları Merkezi, Ankara.

Erdoğan, M. M. (2018 b). Suriyeliler Barometresi; Suriyelilerle Uyum İçinde Yaşamın Çerçevesi İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları

Ersoy Quadır, S. & Kabaklı Çimen, L. (2018). Türk Vatandaşlarının Suriyeli Sığınmacılarla İlgili Görüşleri (Konya ili örneği), Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi,53(2),327-345. https://www.researchgate.net/profile/latife_kabakli_cimen/publication/326768809. (Erişim Tarihi: 07.08.2019)

Gerston, N. L. (2002). Public Policymaking in a Democratic Society: A Guide to Civic Engagement, New York.

Göç İdaresi Genel Müdürlüğü (GİGM). (2015). Türkiye ve Göç Broşürü (2. Baskı). Yayın No: 18. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Yayınları

Gülyaşar, M. (2017). “Suriyeliler Ve Vatandaşlık: Yerel Halk ve Suriyeli Sığınmacılar Çerçevesinde Bir Değerlendirme”, OPUS– Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 7(13), 678-705. (Erişim Tarihi: 07.08.2019)

Güney, Ü., & Konak, N. (2016). “Bolu’da Suriyeli ve Iraklı Sığınmacılar Vatandaşlık ve Kaynak Dağılımı Temelinde Öteki Algısı”, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 113-133.

Kaya, İ & Eren Y. Esra (2014) Türkiye’deki Suriyelilerin Hukuki Durumu, Seta Raporu, İstanbul.

Kümbetoğlu, B. (2012) Sosyolojide ve Antropolojide Niteliksel Yöntem ve Araştırma, Bağlam Yayınları, 3. Basım, İstanbul.

Marshall, T.H. (1950) Citizenship and Social Class: And Other Essays, Cambridge UniversityPress, England.

Merriam, S.B. (2013). Nitel Araştırma, Çev. : Selahattin Turan, 3. Baskı, Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.

Mültecilerin Hukuki StatüsüneİlişkinSözleşme.Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği TürkiyeTemsilciliği,http://www.goc.gov.tr/files/files/multecılerınhukukıstatusuneılıskınsozlesme.pdf (Erişim Tarihi: 02.08.209)

Nurdoğan, A.K. & Öztürk, M. (2018). “Geçici Koruma Statüsü İle Türkiye’de Bulunan Suriyelilerin Vatandaşlik Hakkı”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, C.23, S.3, S.1163-1172

Örselli, E., Babahanoğlu, V. (2016). “Türkiye’nin Göç Yönetimi ve Göç Politikalarının Gelişimi: Bir Kamu Politikası Analiz”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9/43 2016 S. 2063.

Polat, E. G. (2011). “Osmanlı’dan Günümüze Vatandaşlık Anlayışı”, Ankara Barosu Dergisi, No: 3, s. 127-157 https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/397859 (Erişim Tarihi 09.09.2019)

Punch, K. (2011). Sosyal Araştırmalara Giriş, 2. Baskı, Siyasal Kitabevi, Ankara.

T24 Haber Sitesi (2019)“Süleyman Soylu, vatandaşlık verilen Suriyelilerin sayısını açıkladı” https://t24.com.tr/haber/suleyman-soylu-vatandaslik-verilen-suriyelilerin-sayisini-acikladi,833262(Erişim Tarihi 09.09.2019)

TBMM (2019). Türkiye Cumhuriyeti Anayasası madde 66, https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/tc_anayasasi.maddeler?p3=66

Türk, E. (2019). “Türk Basınında Suriyeli Göçmenlere İlişkin Haberlere Yapılan Yorumların İncelenmesi”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / Cilt: 21, Sayı: 1, Mart 2019, 17-30. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/675148 (Erişim Tarihi: 24.07.2019)

Türk, E. & Nerse S. (2019) General Conditions, Problems And Expectations of Syrian Migrants in Turkey, Social Science I, Editors: Cahit Aslan & Özlem Aydoğmuş Ördem, Akademisyen Kitabevi, Ankara.

Usta, A. (2013) “Kamu Politikaları Analizine Kuramsal Bir Bakış”, Yasama Dergisi, Parlamento Hukuku Özel Sayısı (I), Sayı 24, s. 78-102.

Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (6458 sayılı ve 2013 tarihli)

http://www.goc.gov.tr/files/files/goc_kanun.pdf (Erişim Tarihi: 01.08.2019)

Türk Vatandaşlığı Kanunu (5901 sayılı ve 2009 tarihli) http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5901.pdf (Erişim Tarihi: 02.08.2019)

T.C. Resmi Gazete (2017, 12 Ocak). “Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun

Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair

Yönetmelik”. Sayı no: 29946 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/01/20170112-24.pdf (Erişim Tarihi: 02.8.2019)

Yıldırımalp, S., İslamoğlu, E., İyem, C. (2017). “Suriyeli Sığınmacıların Toplumsal Kabul ve Uyum Sürecine İlişkin Bir Araştırma”, https://dergipark.org.tr/download/article-file/453989 (Erişim Tarihi: 04.8.2019)

Yıldız, A. (2017) “Göç ve Entegrasyon Politikalarında Vatandaşlık”, Göç Araştırmaları Dergisi, Cilt:3 Sayı:1. ss. 36-67. http://www.gam.gov.tr/files/5-3.pdf ( Erişim Tarihi: 04.08.2019).


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 License.