Birinci Meclis Zabıt Ceridelerine Göre Jandarma Teşkilatı’na Ayrılan Bütçe Görüşmeleri

Fuat UÇAR

Özet


  • Kurtuluş Savaşı’nda işgalci güçlere karşı verilen mücadelenin yanında iç güvenlik ve asayişin sağlanması Ankara Hükümeti’ni en çok uğraştıran konularından başında gelmiştir. Büyük Millet Meclisi’nin 23 Nisan 1920’de açılmasından sonra kurulan hükümetler tarafından kırsal güvenliği sağlamak, eşkıyalığa son vermek ve iç güvenliği sağlayabilmek için Millî Müdafaa Vekâleti bünyesinde Umum Jandarma Kumandanlığı kurulmuştur. Böylece kırsal güvenlik örgütü olarak jandarma teşkilatı önem kazanmaya başlamıştır. İç güvenliği sağlamaya yönelik olarak jandarma teşkilatı ile ilgili görüşme ve tartışmalar da mecliste yapılmış ve çeşitli kararlar alınmıştır. Birinci Meclis döneminde gerçekleşen milli mücadele süresince yapılan bütçe görüşmelerinde ve harcamalarda öncelikli olarak olağanüstü askeri koşullar etkili olmuştur. Eğitim, sağlık, bayındırlık gibi kamu hizmetlerine yönelik harcamalar en alt seviyelerde tutularak bütün imkânlar kurtuluşu sağlayacak Milli Müdafaa Vekâleti’ne ayrılmıştır. Bu açıdan Umum Jandarma Kumandanlığı’nın da içinde yer aldığı bütçenin yarıdan fazlası iç güvenlik ve savunma için harcanmıştır. Umum Jandarma Kumandanlığı bütçesinin belirlenmesinde ulusal savunmaya yönelik amaçların yanında; asayiş, iç güvenlik, isyanlar ve jandarma teşkilatının idari yapılanmaları gibi hususlar da belirleyici olmuştur. Bu makalede Birinci Meclis döneminde Türk jandarmasının ihtiyaçları için ayrılan bütçeyle ilgili görüşmeler incelenmiş, ana kaynak olarak açık zabıt cerideleri esas alınmıştır. Böylece zabıt ceridelerinden taraması yapılan bu konuda ilgili bilgilerin literatüre kazandırılmak suretiyle bilime katkı yapılması da amaçlanmıştır. 

Anahtar Kelimeler


Birinci Meclis, Bütçe, Jandarma, Zabıt Ceridesi, Müzakere

Tam Metin:

PDF

Referanslar


I. Arşiv Belgeleri

Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), Fon Kodu: 30.18.1.1., Yer No: 1.1.19

Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), Fon Kodu: 30.18.1.1., Yer No: 3.18.18

II. Resmi Yayınlar

Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi (TBMMZC)

TBMMZC, devre:1, cilt: 2, içtima: 25 (7.6.1920a)

TBMMZC, devre:1, cilt: 3, içtima: 41 (31.7.1920b)

TBMMZC, devre:1, cilt: 3, içtima: 43 (3.8.1920c)

TBMMZC, devre:1, cilt: 4, içtima: 61 (8.9.1920d)

TBMMZC, devre:1, cilt: 4, içtima: 62 (9.9.1920e)

TBMMZC, devre:1, cilt: 4, içtima: 76 (30.9.1920f)

TBMMZC, devre:1, cilt: 5, içtima: 92 (30.10.1920g)

TBMMZC, devre:1, cilt: 6, içtima: 103 (27.11.1920h)

TBMMZC, devre:1, cilt: 5, içtima: 90 (25.10.1920ı)

TBMMZC, devre:1, cilt: 6, içtima: 107 (2.12.1920i)

TBMMZC, devre:1, cilt: 7, içtima: 125 (29.12.1920j)

TBMMZC, devre:1, cilt: 8, içtima: 148 (10.2.1921a)

TBMMZC, devre:1, cilt: 7, içtima: 128 (3.1.1921b)

TBMMZC, devre:1, cilt: 7, içtima: 124 (17.1.1921c)

TBMMZC, devre:1, cilt: 7, içtima: 138 (26.1.1921d)

TBMMZC, devre:1, cilt: 8, içtima: 159, (28.2.1921e)

TBMMZC, devre:1, cilt: 8, içtima: 158 (27.2.1921f)

TBMMZC, devre:1, cilt: 8, içtima: 151 (15.2.1921g)

TBMMZC, devre:1, cilt: 8, içtima: 148 (10.2.1921h)

TBMMZC, devre:1, cilt: 9, içtima: 5 (10.3.1921ı)

TBMMZC, devre:1, cilt: 9, içtima: 10 (21.3.1921i)

TBMMZC, devre:1, cilt: 10, içtima: 30 (7.5.1921j)

TBMMZC, devre:1, cilt: 10, içtima: 31 (9.5.1921k)

TBMMZC, devre:1, cilt: 10, içtima: 39 (18.6.1921l)

TBMMZC, devre:1, cilt: 15, içtima: 130 (19.12.1921m)

TBMMZC, devre:1, cilt: 17, içtima: 163 (21.2.1922a)

TBMMZC, devre:1, cilt: 20, içtima: 50 (8.6.1922b)

TBMMZC, devre:1, cilt: 20, içtima: 51 (10.6.1922c)

TBMMZC, devre:1, cilt: 20, içtima: 53 (12.6.1922d)

TBMMZC, devre:1, cilt: 20, içtima: 54 (14.6.1922e)

TBMMZC, devre:1, cilt: 20, içtima: 57 (18.6.1922f)

TBMMZC, devre:1, cilt: 20, içtima: 58 (19.6.1922g)

TBMMZC, devre:1, cilt: 21, içtima: 76 (19.7.1922h)

TBMMZC, devre:1, cilt: 22, içtima: 84 (14.8.1922ı)

TBMMZC, devre:1, cilt: 27, içtima: 184 (31.1.1923a)

TBMMZC, devre:1, cilt: 27, içtima: 186 (3.2.1923b)

TBMMZC, devre:1, cilt: 27, içtima: 188 (7.2.1923c)

TBMMZC, devre:1, cilt: 27, içtima: 201 (28.6.1923d)

III. Kitaplar

Güneş, İhsan. Birinci TBMM’nin Düşünce Yapısı (1920-1923), 3. Baskı, Ankara, Türkiye İş Bankası

Kültür Yayınları, Ankara, 2009.

Müderrisoğlu, Alptekin. Kurtuluş Savaşının Mali Kaynakları, Ankara, Atatürk Araştırma Merkezi

Yayını,1990.

Şahin, Necmettin ve Yılmaz. Akif, Milli Mücadele Stratejisinin Mali İktisat Boyutu ve Sosyo-Ekonomik

Dinamikleri, Editör: Necmettin Şahin, Vergi Müfettişleri Derneği, İzmir, 2015.

IV. Makaleler

Akın, R. (2002).“TBMM’nin İlk Bütçe Yasası: 1336 Muvazene-i Umumiye Kanunu”, Yakın Dönem Türkiye

Araştırmaları, sayı:2, s.1-40.

Efe, İ. (2016).“30 Ekim 1918’den Ocak 1921’e Teşkilat, Tenkisat ve İcraatlarıyla Türk Jandarması,”Çankırı

Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, cilt: 7, sayı:I, s.583-602.

Güneş, İ. (2011).“Milli Mücadele Dönemi Bütçeleri”, 90. Yılında Milli Mücadele, Yay. Haz. H. Aytuğ,

Atatürk Araştırma Merkezi, s.123-133.

Köse, M. (2019).“İstiklal Harbinden Kuva-yi Milliye Safına Katılan Askeri ve Mülki Görevlilere İstanbul

Hükümeti’nin Yaptırımları”, Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, ek sayı:2, s.307-336.

Müderrisoğlu, A. Kurtuluş Savaşının Mali Kaynakları,

, s.27-53,[Erişim tarihi: 29.05.2019].

Tokgöz, M.(2009).“Toplumsal Çatışma, Hukuk ve Asayiş İlişkisi Üzerine”, Jandarma ve Polis Fransız ve

Osmanlı Tarihçiliğine Çapraz Bakışlar”, Yayna Hazırlayan: Noémı Lévy, Nadir Özbek ve Alexandre Toumarkıne, Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

V. Tezler

Eroğlu, R. C. (2006).“Kurtuluş savaşının finansmanı”, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Marmara

Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kalkınma İktisadı ve İktisadi Büyüme Bilim Dalı

Koparan, N. (2007).“Türk Jandarma Teşkilatı (1908-1923)”,Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Türk

İnkılâp Tarihi Enstitüsü.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 License.