Die "Türkische Post": Türkiye’de Bir Nazi-Propaganda Gazetesi ve Matbuat Umum Müdürlüğü

Resul ALKAN

Özet


Basın iktidar ilişkileri, araştırılan dönemin sansür pratiklerini ortaya koyması açısından önemli veriler sunmaktadır. Gerek 19. yüzyılın son çeğreğinden itibaren Osmanlı devletinde gerekse Türkiye Cumhuriyet’in tek partili iktidar döneminde varolan siyasi oteritenin yönlendirmelerinın gölgesinde devam eden bir basın hayatı söz konusuydu. Ikinci Dünya Savaşı esnasında da çıkartılan yasaların yardımıyla dönemin basın ve yayın hayatı daha yoğun bir şekilde kontrol altına alınmaya çalışılmıştır. Bu durum sadece Türk basını için geçerli bir durum değildi. Türkiye’de yabancı dillerde yayınlanan günlük ve haftalık gazetelerde ancak dönemin iktidarının yönlendirmeleri ve direktiflerini dikkate alarak ayakta kalabilme şansına sahiplerdi. Buna ek olarak yayın politikalarını belirlerken Türkiye’nin iç ve dış politik hassasiyetlerine uygun bir dil kullanılmasını da elzem kılmaktaydı. Bu sebepten dolayı Türkische Post gazetesi genel yayın felsefesiyle uyuşmayan bir durumla karşı karşıyaydı, çünkü gazetenin öncelikli amaci özellikle 1933’den itibaren zaman zaman Türkiye’nin dış politikası ile ayrışan Alman tezlerini savunma ve Alman propagandasını sayfalarında yoğun bir şekilde işlemekti. Bu çalışma, Alman arşiv belgelerinin ışığında Türkische Post gazetesinin pekte bilinmeyen tarihine ışık tutmasının yanı sıra bu gazetenin Ikinci Dünya Savaşı esnasında Türk makamları ile, özellikle de Türk basınının içerik kontrolünden sorumlu kurum olan Matbuat Umum Müdürlüğü ile münasebetlerini konu edinmektedir. Daha öncesinde ise şu sorulara cevap aranacaktır: Türkische Post’un kurulma amacı neydi ve gazete yönetimi Almanya’nın hangi kurum ve kuruluşlar ile irtibat halindeydi? Gazetenin yazı işlerinde hangi Türk ve Alman gazeteciler çalışmaktaydı?


Anahtar Kelimeler


Die Türkische Post, Eduard Schaefer, Matbuat Umum Müdürlüğü, Selim Sarper, Reichsministerium für Volksaufklärung und Propaganda-Halkı Aydınlatma ve Propaganda Bakanlığı

Tam Metin:

PDF

Referanslar


A-Arşiv Belgeleri

Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi

Fon No: 030.10.0.0, Kutu No: 85, Dosya No: 561, Sira No: 12.

Fon No: 030.18.1.2, Kutu No: 90, Dosya No: 29, Sıra No: 2.

Almanya Dışişleri Bakanlığı Arşivi

PA AA, R78558, 6 Kasım 1933.

PA AA, Botschaft Istanbul/Ankara, Band 775, 14 Ağustos 1925.

PA AA, Botschaft Istanbul/Ankara, Band 786, 21 Ocak 1935.

B-Süreli Yayınlar

Ahmet Muzaffer Toydemir, ‘‘Avrupa’da Barış‘‘, Türkische Post, 16 Ocak 1935.

,,Broşür Davası‘‘, Cumhuriyet, 13 Ocak 1940.

Nadir Nadi, ‘‘Türkiyede Türk Sesi‘‘,Cumhuriyet, 1 Nisan 1940.

C-Basılı Eserler ve Tezler

Alkan, Resul. Die "Türkische Post" : eine deutsche Propagandazeitung in der Türkei 1926-1944, Münster 2019.

Bozay, Kemal. Exil Türkei. Ein Forschungsbeitrag zur deutschsprachigen Emigration in der Türkei (1933-1945), Münster 2001.

Farah, Imgard. Die deutsche Pressepolitik und Propagandatätigkeit im Osmanischen Reich von 1908-1918. Unter besonderer Berücksichtigung des „Osmanischen Lloyd“, Beirut 1993.

Kabacalı, Alpay. Başlangıçtan Günümüze: Türkiye'de Basın Sansürü (Istanbul: Gazeteciler Cemiyeti Yayınları, 1990).

Keskin, Fatih. 2. Dünya Savaşı Sırasında Türkiye'de Alman Propagandası: Türkische Post, Ankara Üniversitesi Yayinlanmamis Yüksek Lisans Tezi, 1997.

Kılıç, Sezen. Türk Basını'nda Hitler Almanya'sı (1933- 1945), Ankara: AKDTYK Atatürk Araştırma Merkezi, 2010.

Nadolny, Rudolf. Mein Beitrag. Erinnerungen eines Botschafters des Deutschen Reiches, (yay. Haz.) Günter Wollstein, Köln 1985.

Pekesen, Berna. Zwischen Sympathie und Eigennutz. NS-Propaganda und die türkische Presse im Zweiten Weltkrieg, Berlin 2014.

Seydi, Süleyman: 1939-1945. Zor Yıllar. 2. Dünya Savaşı’nda Türkiye’de Ingiliz-Alman Propaganda ve Istihbarat Savaşı, Ankara 2006.

Schmidt-Dumont, Franz Frederik. Von Altona nach Ankara. Ein hanseatisches Leben im Vorderen Orient (1882-1952), yay. haz. Helmut Mejcher ve Marianne Schmidt-Dumont, Münster 2010.

Yılmaz, Mustafa ve Doğaner, Yasemin. Cumhuriyet Döneminde Sansür (1923-1973), Siyasal Kitabevi, Ankara, 2007.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 License.