İhsân Mahvî ve Manzûmeleri

Mehmet ALTUNMERAL

Özet


Mevlevîlik, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin vefatından sonra oğlu Sultan Veled ile en kıdemli talebesi Hüsameddin Çelebi’nin bir araya gelerek oluşturduğu bir manevi yoldur. Bu manevi yol tesis edilirken Mevlânâ’nın fikir ve filleri göz önünde bulundurulmuştur. Mevlevîlik’te amaç insan-ı kâmil yetiştirmektir. Bu minvalde Mevlevîlik yoluna giren dervişler mevlevîhâne adı verilen mekanlarda eğitime tabi tutulmuşlardır. Konya, Afyonkarahisar, Manisa, Halep, Gelibolu, Kastamonu, Eskişehir, Kütahya, Bursa, Yenikapı, Galata, Kasımpaşa ve Bahariye başta olmak üzere mevlevîhâneler tarih içerisinde neyzen, semâzen, hattat gibi önemli sanatkarları kültür ve sanat dünyamıza kazandırmış; birçok şâir yetiştirerek edebiyatımızın gelişimine katkıda bulunmuştur. İsmail Rüsûhî, Şâhidî, Cevrî, Fâsih Dede, Âdem Dede, Birrî Dede, Neşâti Dede, Sâkıb Dede, Nesîb Dede, Şeyh Gâlib, Esrâr Dede, Leyla Hanım, Şeref Hanım, Keçeci-zâde İzzet Molla, Vâsıf, Ahmet Remzi Akyürek, Tahirü’l-Mevlevî, Muhammed Celâleddîn Dede gibi isimler Mevlevî adabınca yetişmiş önemli şairlerdir. Bu şairler Mevlana ile Mevleviliğe ait unsurları konu edinmiş ve divan edebiyatı geleneğine uygun şiirler kaleme almışlardır.

İhsân Mahvî, Yenikapı Mevlevîhânesinden yetişmiş bir şâir ve mesnevîhândır. 22 Ağustos 1891’de dünyaya gelmiş ve 30 Kanun-ı Evvel 1936’da vefat etmiştir. Babasının adı ise Hayâlî Rıza Efendi olup bedesten hâcegîlerindendir. Küçük yaşta Mevlevî tarikatine girmiş, Hoca Halis Efendi’den Arapça ve döneminin önemli simalarından olan Tahirü’l-Mevlevî’den Farsça eğitimi almıştır. Yenikapı Mevlevihanesi Şeyhi Celâleddîn Dede ve Kasımpaşa Mevlevîhanesi mesnevîhânlarından Esad Dede’nin Mesnevî takrirlerini zabtetmiş ve mesnevîhânlık icâzeti almaya hak kazanmıştır. Askerlik, öğretmelik gibi görevlerde bulunmuş, dönemin önemli şair ve yazarlarıyla arkadaşlık kurmuş, Beyânü’l-Hak, Mahfil, Muhibbân, Mektebli mecmualarında şiirleri ve yazıları yayımlanmıştır. Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu 1 Kasım 1927 tarihinde Türk Halk Bilgisi Derneği’ni kurmuş, İhsan Mahvî de Diyabakır Milletvekili İshak Refet (Işıtman) ile bu derneğe destek vermiştir. İstiklal Mahmekemlerinde yargılanan İhsan Mahvî zor günler geçirmiş, ceza gerektirecek bir suçu bulunamadığı için beraat etmiştir. Bu makalede İhsan Mahvî’nin hayatı hakkında bilgiler verilecek, dönemin gazetelerinde kaleme aldığı yazılar tanıtılacak, taradığımız periyodiklerde ulaşabildiğimiz şiirlerinin metnine yer verilecektir.

Anahtar Kelimeler


İhsan Mahvî, Yenikapı Mevlevihanesi, Mevlevi, Şiir

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Berk, S. (2015), “Yaşar Şâdi Efendi’nin ‘Hutût-ı Meşâhir’ İsimli Hatıra Defteri ve Muhtevası”, FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, sayı: 5, s. 149-215.

Erbay, Erdoğan vd. Potin ve Şiir-Emin Hâkî’nin Hayatı ve Eserleri, Erzurum, Suna Yayınları. 2005.

Ergun, Sadeddin Nüzhet, Türk Şairleri, İstanbul, Ülkü Basımevi, 1945.

İnal, İ. Mahmut Kemal. Son Asır Türk Şâirleri, Cilt II, Hazırlayan: M. Kayahan Özgül, Ankara, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları. 2000.

İşler, N. (2005), “Su’ûdü’l-Mevlevî Hayatı, Eserleri ve Dîvânı (Zâdegân)”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Karabulut, A. T. (2013), “Türk Halk Bilgisi Derneği Tarafından Yayımlanan Halk Bilgisi Haberleri Dergisi Hakkında Kısa Bir Değerlendirme”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, sayı: 50, s. 143-149.

Kaya, Bayram Ali. Tekke Kapısı-Yeni Kapı Mevlevîhânesi’nin İnsanları, İstanbul, Zeyinburnu Belediyesi Kültür Yayınları, 2012.

Mehmed Ziyâ. Yenikapı Mevlevîhânesi, İstanbul, 1339.

Nedim, Ahmet. Ankara İstiklal Mahkemesi Zabıtları-1926, İstanbul, İşaret Yayınları, 1993.

Osmanzâde Hüseyin Vassâf. Sefîne-i Evliyâ C. 5, Hazırlayanlar: Mehmet Akkuş ve Ali Yılmaz, İstanbul, Kitabevi Yayınları, 2015.

Şentürk, Ahmet Atillla. Tâhir’ül-Mevlevi Hayatı ve Eserleri, İstanbul, Nehir Yayınları, 1991.

Tahirü’l-Mevlevî. Şerh-i Mesnevî, C. 5, İstanbul, Şamil Yayınevi, Tarihsiz.

Tuman, Mehmet Nail. Tuhfe-i Nâilî, C. 2, Ankara, Bizim Büro Yayınları, 2001.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 License.