Bir Sanatçının Otoportresi: Özel Mektuplarından Hareketle Şair, Çevirmen ve Ressam Olarak İlhan Berk

Canan SEVİNÇ, Ferman Polat

Özet


Şair ve ressam İlhan Berk’in, editörleri Memet Fuat ve Enis Batur’a yazdığı özel mektupların içeriğini yine sanat oluşturmaktadır. Mektuplar incelendiğinde, Berk’in hayatını, sanata ve dünyaya bakışını gözler önüne serdiği görülmektedir. Dolayısıyla bu eserler, edebiyat tarihi için de önemli belgelerdir. Buna göre Berk, dünyayı bir yazı konusu olarak görmüş ve tüm dünyayı yazarak bitirmek arzusu taşımıştır. Yazmaktan, kendini anlatmayı anlayan Berk’in şiirlerine aşk, kadın, cinsellik, tarih gibi temalar hâkim olsa da o, hiçbir konuda ya da biçimde derinleşmemiştir. Bu yüzden de onun için her şiir, her kitap yeni bir başlangıçtır. “Deneyci”liğini en önemli özelliklerinden biri olarak gören sanatçının şiirleri, sürekli bir değişim içindedir. Şiirinin değişmeyen yönü ise dil ve anlam özelliğidir. Dili, modern şiirin en önemli sorunu olarak gören sanatçı, şiir dilinin kolayca tüketilmesine karşıdır. Şiirlerinin anlamca kapalılığı, zaman zaman anlamsızlıkla karıştırılan sanatçı, iyi şiirin çok anlamlı olması gerektiğini ve ancak bu şekilde kalıcı olabileceğini düşünmektedir. Nitekim kalıcılığın ve iyi şiirin peşinde koşan İlhan Berk, Türk edebiyatının şiir geleneklerini bilen ve bunlardan yararlanan bir sanatçı olmuştur. Aynı zamanda Batı şiirini ve teorik eserlerini orijinallerinden okuma ve tanıma fırsatı bulmuş, bu zengin kültürel donanımı şiirleriyle buluşturabilmiş nadir sanatçılardan biridir. Her zaman önce şair kimliğiyle bilinmek isteyen sanatçı; bu yönünü, düzyazılarına, resimlerine ve tüm yaşamına bulaştırmış, âdeta şiir için nefes alıp vermiştir. Yazmadan yaşamayı bilmeyen İlhan Berk, böylece Türk edebiyatının da en üretken kalemlerinden biri olmuştur.

Bu çalışmada da İlhan Berk’in, Memet Fuat ile Enis Batur’a yazdığı mektuplar özelinde, şair, çevirmen ve ressam yönlerine dair bütünlüklü bir portresi ortaya konulmuştur.


Anahtar Kelimeler


İlhan Berk; Enis Batur; Memet Fuat; mektup; şiir.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Akgün, A. (2002). “İlhan Berk Şiirinde Nesne Sorunu”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Berk, İlhan. Uzun Bir Adam, İstanbul, YKY, 1997.

--------------- İlhan Berk’ten Memet Fuat’a Mektuplar - Elin Üstünde Gezsin, İstanbul, YKY, 2012.

-------------- Poetika, İstanbul, YKY, 2013.

-------------- Enis Batur’a Mektuplar, İstanbul, Noktürn Yayınları, 2014.

Hece Dergisi Mektup Özel Sayısı, Ankara, Hece Yayınları, 2006.

Issı, A. Cüneyt (2017). “İlhan Berk’in ‘Saint-Antoine’ın Güvercinleri’ Şiiri”, Mikro Eleştiri (Kuram - Uygulama), İstanbul, Roza Yayınevi.

Karaca, Alâattin. İkinci Yeni Poetikası, Ankara, Hece Yayınları, 2013.

Kefeli, Emel. Anlatım Tekniği Olarak Mektup, İstanbul, Kitabevi Yayınları, 2002.

Morsunbul, H. (2006). “Resim Şiir İlişkisi Işığında İlhan Berk Sanatı”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Okay, Orhan. Poetika Dersleri, Ankara, Hece Yayınları, 2004.

Örgen, Ertan. Türk Şiirinde Gelenek (Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri), Konya, Palet Yayınları, 2010.

Özcan, Tarık. Aykırı ve Şair, İstanbul, Hayat Yayınları, 2009.

Özmen, Kemal. Modern Türk Şiirinde Fransız Etkileri, İstanbul, Sel Yayıncılık, 2016.

Polat, F. (2017). “İlhan Berk’in Özel Mektupları Üzerine Bir Çalışma”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 License.