SOSYAL SERMAYE TARTIŞMALARI VE TÜRKİYE’DE SOSYAL SERMAYENİN ÖLÇÜLMESİ SORUNU

Handan Akyiğit, Mustafa Kemal Şan

Özet


Son yıllarda sosyal bilimler yazın alanında önemli bir kavram haline gelen sosyal sermaye olgusu ekonomi, kalkınma, eğitim, suç gibi alanlarda giderek artarak kullanılmaktadır. 1990’lı yıllardan itibaren sosyoloji temelli kuramsal bir gelişme gösterirken özellikle ekonomi ve kalkınma odaklı çalışma alanlarında sorunların çözümü konusunda yeni bir teknik dil ve yeni bir yaklaşım olarak değerlendirilmektedir. Bundan dolayı sosyal bilimlerin farklı alanlarında bağ kurabilen bir kavram olabilme özelliğine sahiptir. Ancak sosyal sermayeyi inceleyen araştırmacılar, kullandıkları analiz düzeyine ve ele aldıkları konularına göre farklı tanımlar ifade etmektedirler. Bu durum sosyal sermayeye ilişkin birden fazla ve birbiriyle çelişen tanımların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Örneğin kimi çalışmalarda sosyal sermaye içsel ve dışsal sosyal sermaye olarak ikiye ayrılmaktadır. Türkiye’de yapılan sosyal sermaye çalışmalarında ise açık bir biçimde ifade edilmese de genellikle, içsel sermaye yaklaşımının benimsendiği görülmektedir. Ancak yapılan değerlendirmeleri göz önünde bulundurursak Türkiye’nin sosyal sermayesi içsel sosyal sermaye yaklaşımına göre düşük, dışsal sosyal sermaye yaklaşımına göre yüksek olarak değerlendirilebilmektedir. Bu ikili farklılık incelenen nesnenin kim tarafından neyi nasıl ele alıp kurguladığını ve çalışmanın yöntemini irdelememiz gerektiğini hatırlatmaktadır. Aynı zamanda bu ikili farklılık kavramların ayağı yere basmayan felsefi bir söylemin parçası olmadıklarını ve kavramların toplumsal, tarihsel, yerel kökleri olduğunu ve bu gerçeklikler temelinde açıklanması gerektiğini de hatırlatmaktadır. Bu çalışmanın temel hareket noktası egemen söylemi oluşturan yöntem, gösterge ve politika önerilerinin Türkiye’nin “sosyal sermaye gerçeğini” tahlil ederken konunun ancak belirli bir yerden bakınca görünen yönlerini betimleyici bir tarzda öne çıkardığı ve bu yeniden inşa edilmiş gerçekliğin toplumsal gerçekliğin başka açılımlarını görünmez kıldığıdır. Bu çalışmada ise öncelikli olarak sosyal sermaye yönteminin ve ölçütlerinin genel bir değerlendirmesi ile muğlak olan yönleri ortaya koyulacaktır. Daha sonrasında özellikle Dünya Bankası ölçütlerine bağlı ele alınan sosyal sermaye çalışmalarının Türkiye’de yapılan niteliksel ve niceliksel açıdan barındırdığı eksiklikler ortaya koyulmaya çalışılacaktır. Böylelikle sosyal sermaye çalışmalarında klasik iktisadi kalkınmaya dayalı açıklamalarının yetersizliği ve her toplumun tarihi, sosyo-kültürel özelliklerinin dikkate alınmasının gerekliliği ortaya konulacaktır.


Anahtar Kelimeler


Sosyal Sermaye; İçsel Sosyal Sermaye; Dışsal Sosyal Sermaye; Klasik İktisadi Kalkınma.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Akdoğan, A. (2006) “Siyasal Kültür Ve Sosyal Sermayenin Karşılaştırılması: Türkiye İçin Bazı Çıkarsamalar” Akdeniz İİBF Dergisi, Sayı 12.

Aydemir, M. A. ve Tecim, E. (2012) “Türk Toplumunda Aile ve Dinin Sosyal Sermaye Potansiyeli”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 28.

Buğra, A. (2001) “Non-market mechanisms of market formation: The development of the consumer durables industry in Turkey”, New Perspectives on Turkey, Sayı 19.

Burt, R. S. (2000) The network structure of social capital/ Sutton, R. I. ve B. M. Staw, B. M. (der.) Research in Organizational Behaviour içinde, Greenwich, CT: JAI Press,

Coleman, James, S. (1998) Social Capital in the Creation of Human Capital, The American Journal of Sociology, Volume: 94.

Callois, J. ve Aubert F. (2005) “Tords Indicators of Social Capital for Regional Development Issues”, International Conference of the Regional Studies, Association, University of Aalborg.

Field, John, Sosyal Sermaye, ( Çev. Bahar Bilgen, Bayram Şen), Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2006.

Fine, B. (2008) Sosyal Sermaye Sosyal Bilime Karşı, Çeviren. Ayşegül Kars, Yordam Kitap, İstanbul.

Fine, B. (2007) “Sosyal Sermaye”, Sosyal Sermaye Kuram Uygulama ve Eleştiri içinde, derleyen Şahin, Mehmet Murat ve Ahmet Zeki Ünal, Değişim Kitabevi, İstanbul.

Fukuyama, F. (2005) Güven, Sosyal Erdemler ve Refahın Yaratılması, Çev. Ahmet Buğdaycı, Türkiye İş Bankası, Kültür Yayınları, No: 370, İstanbul.

Fukuyama, F. (2001) “Social Capital, Civil Society and Development”, Third World Quarterly, Vol. 22, No. 1, ss.7-20.

Gökalp, N. (2003) “Ekonomide Güven Faktörü” Yönetim ve Ekonomi, Sayı 10, Cilt 2.

Giddens, A. (2005) Sosyoloji, Ayraç yayınları, Ankara.

Gerni, M. (2013) Sosyal Sermaye Ve Örgütsel Boyutu, Beta yayıncılık, İstanbul.

Gürses, D. (2007) “Türkiye’de Yoksulluk ve Yoksullukla Mücadele Politikaları”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C: 17, Sayı: 1, ss. 59-77.

Granovetter, M. (1985) Economic action and social structure: The problem of embeddedness, American Journal of Sociology, Volume 91.

Herreros, Vazquez F. (2004), Problem of Forming Social Capital: Why Trust?, Gordonsville, VA, USA: Palgrave Macmillan.

Karagül, M., ve Masca, M. (2005) Sosyal sermaye üzerine bir inceleme, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Sayı 1.

Keskin, M., (2008) “Sosyal Sermaye ve Bölgesel Kalkınma: Erzurum Ticaret ve Sanayi Odası Üyelerinde Sosyal Sermaye Düzeyi ve Belirleyicilerinin Analizi”, Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

Kovacı, S., Belke, M., Koç, A. (2009) “İktisadi Kalkınmaya Yeni Yaklaşımlar: Sosyal Sermayenin ve Kurumların Artan Rolü”, idc.sdu.edu.tr/tammetinler/kalkinma/kalkinma8.pdf adresinden alınmıştır.

Lehtonen, M. ( 2004) “The Environmental-Social Interface of Sustainable Development:

Capabilities”, Social Capital, Institutions, Ecological Economics.

Locke, R. M. (2003) Building Trust, Massachusetts Institute of technology, http://web.mit.edu./polisci/researc/locke/building_trust.pdf. Erişim tarihi 16.8.2014.

Oh, H., Labianca G., ve Chung, M-H. (2006) “A Multilevel model of group social” capital, Academy of Management Review, 31 (3), 569-582.

OECD (2001) The Well-being of Nations, The Role of Human Capital and Social Capital, OECD.

Özen, Ş. ve Aslan Z. (2006) “İçsel Ve Dışsal Sosyal Sermaye Yaklaşımları Açısından Türk Toplumunun Sosyal Sermaye Potansiyeli: Ortadoğu Sanayi Ve Ticaret Merkezi (Ostim) Örneği” Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi, Sayı:12.

Polanyi, K. (1984) Büyük Dönüşüm, çev. Ayşe Buğra, Alan yayınları.

Punch, Keith F. (2011) Sosyal Araştırmalara Giriş, Nitel ve Nicel Yaklaşımlar, çev. Dursun Bayrak, Bader Arslan, Zeynep Akyüz, Siyasal Kitabevi, Ankara.

Putnam, Robert, D. (1993) Making Democracy Work: Civic Traditions in Modern Italy, Princeton University Press, Ewing, NJ.

Sabatini, F. (2006) Does Social Capital Improve Labour Productivity in Small and Medium Enterprises?, Working Papers No: 92, University of Rome La Sapienza, Department of Public Economics, Roma.

SARD (2001) “Social Capital: A Review of the Literature”, Social Analysis and Reporting Division Office for National Statics.

Sargut, A.S. (2003) “Kurumsal alanlardaki örgüt yapılarının oluşmasında ve ekonomik işlemlerin yürütülmesinde güvenin rolü”, Erdem, F. (Ed.), Sosyal Bilimlerde Güven içinde, Ankara: Vadi Yayınları,

Şan, Mustafa, K., Şimşek, Rıdvan (2011) “Sosyal Sermaye Kavramının Tarihsel- Sosyolojik Arkaplanı”, Akademik İncelemeler Dergisi, Cilt:6, Sayı:1, ss. 88-110.

Şan, Mustafa, K. (2007) “Bilgi Toplumuna Geçişte Sosyal Sermayenin Taşıdığı Önem ve Türkiye Gerçeği”, Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, Cilt: 2, Sayı:1.

Uğuz, H., Örselli, E. Ve Sipahi Esra B. (2011) “Sosyal Sermayenin Ölçümü: Türkiye Deneyimi” Akademik İncelemeler Dergisi, Cilt 6, Sayı 1.

Uzzi, B. (1997) “Social stucture and competition in interfirm networks: The paradox of embeddedness”, Administrative Science Quarterly, sayı 42.

Wallace, R. ve Alison Wolf (2012) Çağdaş Sosyoloji Kuramları, Çev. Leyla Elburuz, Rami Ayas, Doğu Batı Yayınları, Ankara.

Weber, M. (2004) Sosyoloji Yazıları, ( Çev. Taha Parla), İletişim Yayınları, İstanbul.

Woolcock, M. ve Deepa N. (1998) “Sosyal Sermaye: Kalkınma Teorisi, Araştırması ve Politikası İçin Öneriler”, Sosyal Sermaye Kuram Uygulama ve Eleştiri içinde, derleyen Şahin, Mehmet Murat ve Ahmet Zeki Ünal, Değişim Kitabevi, İstanbul.

World Bank (2008) Social Capital Implementation Framework,

http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/TOPICS/EXTSOCIALDEVELO

PMENT/EXTTSOCIALCAPITAL/0,,contentMDK:20461319~menuPK:418220~p

agePK:148956~piPK:216618~theSitePK:401015,00.html adresinden alınmıştır.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 License.